Dvorac Večej
Dvorac Večej u Soltu izgrađen je 1816. godine po nalogu grofa Avgustina Večeja, u kasnoklasicističkom stilu, i i danas se ubraja među najlepše istorijske građevine grada. Posebna vrednost dvorca je u tome što je u njemu detinjstvo proveo Karolj Večej, aradski mučenik iz Revolucije 1848/49. godine, čije sećanje i danas snažno oblikuje identitet Solta. Spomenici i memorijalna mesta u uređenom parku, kao i legende vezane za dvorac – među njima i priča o zlatnom ključu – daju nekadašnjoj plemićkoj rezidenciji poseban i intiman ugođaj.
Dvorac Večej nalazi se u istorijskom centru grada Solta i predstavlja jedan od najznačajnijih zaštićenih spomenika u ovom naselju na Soltskoj ravnici. Građevina je podignuta u kasnoklasicističkom stilu, a glavnu fasadu krasi timpanon. Potpuno obnovljen objekat sačuvan je u dobrom stanju, dok ga okružuje park površine oko hektar i po, u kome se nalaze spomenici i skulpture posvećene važnim ličnostima iz istorije grada i dvorca.
Porodica Večej postala je jedan od najznačajnijih zemljoposednika u Soltu početkom 19. veka. Predstavnik grofovske loze, Avgustin Večej, dobio je svoju titulu i soltske posede 1813. godine, a do 1816. sagradio je klasicistički porodični dvorac. Skromne dimenzije i jednostavna elegancija zgrade dobro odražavaju način života tadašnjeg plemstva: dvorac je imao svega nekoliko stambenih prostorija, ali je ipak postao jedna od najimpozantnijih građevina u gradu.
Za dvorac je neraskidivo vezano ime Karolja Večeja, jednog od aradskih mučenika Revolucije 1848/49. godine, koji je ovde proveo značajan deo svog detinjstva. Iako nije rođen u Soltu, njegova ličnost i tragična sudbina i danas imaju važno mesto u kolektivnom sećanju grada. Nakon odlaska porodice, zgrada je prešla u vlasništvo Katoličke crkve, da bi je grad Solt 1983. godine otkupio, obnovio i namenio za javne i zajedničke funkcije.
Kulturni značaj dvorca Večej i danas je izuzetno velik. U njegovom parku, pored statue Karolja Večeja, nalaze se i spomen-obeležja posvećena poginulim borcima iz 1849. godine, žrtvama Drugog svetskog rata i Revolucije 1956. godine. Sa lokalnim predanjima povezana je i legenda o zlatnom ključu, prema kojoj je kralj Bela IV, iz zahvalnosti za pomoć tokom tatarske najezde, nagradio grad. Dvorac Večej tako nije samo arhitektonski spomenik, već i jedan od ključnih simbola istorijskog i kulturnog identiteta Solta.
