Dvorac Palavičini u Šandorfalvi

Dvorac Palavičini smešten je u gradskom jezgru, u blizini Glavnog trga, orijentisan u pravcu severoistok–jugozapad. Reč je o zgradi kvadratnog tlocrta koja je zvanično podeljena na suteren i prizemlje, ali zbog visine suterena njen izgled gotovo odgovara objektu sa prizemljem i spratom. Zgrada je nedavno u potpunosti obnovljena: restaurisane su fasade i unutrašnji prostori, uz nastojanje da se vrati izvorni izgled. Krovna konstrukcija je, međutim, sa strane glavne fasade gotovo u potpunosti prekrivena solarnim panelima, što donekle utiče na percepciju spomeničkog karaktera objekta.

Istorija dvorca usko je povezana sa osnivanjem Šandorfalve. Područje je vekovima bilo kraljevski posed, a potom je prelazilo u ruke porodica Póša, Serdahelji i Mágoči. Krajem 16. veka, nakon razaranja tokom osmanske vladavine, oblast je funkcionisala kao zakupni posed Segedina, sve dok 1803. godine grofica Borbala Leopoldina Ziči nije otkupila imanje, čime je porodici Palavičini obezbeđeno vlasništvo i na teritoriji Ugarske.

Tokom 20. veka dvorac je doživeo brojne promene: za vreme Mađarske Sovjetske Republike 1919. godine u njemu je bilo sedište Crvene garde, nakon Drugog svetskog rata je nacionalizovan, a potom su u zgradi radili vrtić i osnovna škola. U novije vreme dvorac je vraćen u svoj izvorni oblik i danas funkcioniše kao ustanova kulture. U njegovim prostorijama održavaju se stalne i povremene izložbe posvećene istoriji porodice Palavičini, životu grada i radovima lokalnih umetnika.

Dvorac je ujedno i mesto održavanja raznih događaja: koncerata, konferencija, svečanosti i venčanja. U parku se nalazi spomenik Aleksandru Palavičiniju, osnivaču grada i istaknutoj ličnosti lokalne istorije. Iako je dvorac trenutno zatvoren zbog radova, spolja se može slobodno razgledati, dok park i bogat kulturni život Šandorfalve dodatno doprinose vrednosti ovog prostora.