Dvorac Palavičini u Opusztaseru
Dvorac Palavičini, koji se nalazi u centru Ópusztasera, predstavlja građevinu u istoricističkom stilu, podeljenu na tri nivoa i smeštenu u sred velikog, šumovitog parka. Prvobitno je podignut početkom 19. veka, ali je zbog velike poplave krajem 1880-ih godina morao biti ponovo izgrađen. Od 1960-ih godina do danas dvorac funkcioniše kao stacionarni dom za psihijatrijske bolesnike.
Dvorac Palavičini nalazi se uz glavnu saobraćajnicu Ópusztasera, u ulici Tóhajlat, orijentisan u pravcu severozapad–jugoistok. Zgrada ima podrum–suterenski deo, prizemlje i sprat, a na jugozapadnoj glavnoj fasadi nalazi se kolski prilaz. Veliki, šumoviti park koji okružuje dvorac i danas evocira atmosferu nekadašnjeg vlastelinskog imanja, iako je sama zgrada, gledano spolja, u potrebi za obnovom. Tokom 1980-ih godina uz jugoistočno krilo dograđena je četvorospratna moderna zgrada, koja je dodatno ojačala sadašnju zdravstveno-socijalnu funkciju kompleksa.
Istorija naselja seže do 13. veka: prethodnik današnjeg Ópusztasera, Sövényháza, bio je značajno središte već u periodu nakon doseljavanja Mađara. Pleme Bor–Kalán je u 11–12. veku ovde podiglo najbogatiju monašku ustanovu u regionu, manastir Szer, koji je započeo kao jednobrodna kamena crkva, a kasnije je proširen tornjem na pročelju, sakristijom i pretvoren u trobrodnu baziliku. Zlatno doba manastira bilo je početkom 13. veka; nakon mongolskih razaranja obnovljen je u skromnijem obliku i opasan snažnim bedemima i opkopom.
Porodica Palavičini kupila je imanje Mindsent–Algyő početkom 19. veka, gde je glavna delatnost bila uzgoj duvana. Prvi dvorac izgrađen je početkom 1800-ih, ali ga je poplava reke Tise 1879. godine uništila. Nakon toga je markiz Aleksandar Palavičini krajem 1880-ih započeo izgradnju velikog i reprezentativnog dvorca, koji je dovršen do 1910. godine i služio kao upravno središte imanja.
Posle Drugog svetskog rata dvorac je nacionalizovan i opljačkan, a sva pokretna imovina je odnesena. Od 1960-ih godina u njemu se nalazi dom za psihijatrijske bolesnike, a moderna dogradnja iz 1980-ih dodatno je učvrstila ovu namenu. Iako sa arhitektonskog stanovišta ne spada među najvrednija istoricistička zdanja u regionu, zbog svoje veličine i istorijske uloge porodice Palavičini predstavlja značajno lokalno nasleđe.
Danas dvorac nije otvoren za posete, ali se može razgledati sa ulične strane i iz parka. Zbog blizine Nacionalnog istorijskog memorijalnog parka Ópusztaser, dvorac je u turističkom smislu u drugom planu, ali njegov park, dimenzije i istorija sami po sebi predstavljaju zanimljivu znamenitost. Kulturna ponuda okoline omogućava da se obilazak dvorca poveže sa posetom memorijalnom parku, skanzenu i čuvenoj panoramskoj slici „Dolazak Mađara“."
