Dvorac Damaskin – Dunđerski

Damaskini su bili ugledni plemići iz današnje Rumunije, iz mesta Nemet (Németh). Porodica je nosila predikat „de Németh“ i stekla plemstvo 1799. godine. Još 1788. kupili su zemljište oko sela Nemet (danas Beregsău Mic), između Žombolja i Temišvara, gde je sačuvan i njihov stariji dvorac, Konak Damaskin, danas u lošem stanju i zatvoren.

Prvi plemić, Stefan (kasnije poznat i kao Ljubomir Stevan Damaskin de Nemet ili Ištvan), 1800. godine kupuje selo Hajdučicu. Godine 1809. doselio je prve podanike da naseljavaju ove prostore i uz njihovu pomoć sagradio prvi dvorac pre 1824. Damaskini su bili u daljem srodstvu sa Danijelima iz obližnjeg Konaka.

1890. potomak Stevan Damaskin prodao je imanje Lazaru Dunđerskom za 670.000 dukata. Dunđerski remodeluje stari dvorac i stvara današnji izgled 1901. godine, zadržavajući klasicističku simetriju. Dvorac je nasledstvom došao u posed Olge Dunđerski, koja se udala za Jovana Jovanovića i izgradila crkvu u selu. Pred rat je dvorac pripadao beogradskom gradonačelniku Vladi Iliću, njenom zetu.

Nakon Drugog svetskog rata, dvorac je nacionalizovan, korišćen od strane „Agrobanata“ i PDP „Hajdučica“, da bi kasnije bio prodat i raskošno restauriran.

Za dvorac se vezuje legenda opisana u knjizi Milana Belegišanina «Kamen u žitu – Zamkovi i dvorci Vojvodine»: slikar Jatan, pozvan da naslika slike za salon dvorca, sanjao je jezero Hajdučice koje mu je obećalo neprestanu inspiraciju u zamenu za sve njegove buduće snove i snove dve generacije potomaka. Slikar je stvarao čudesne slike, ali je time izgubio svoje snove, osećajući da san bez snova znači izgubljeno vreme. Jezero nosi snove tri generacije, a njegova površina ponekad prikazuje magične prizore i pejzaže.